Баатаҕай оскуолатын үөрэнээччилэрэ Иэйэхсит ыйын бэлиэтээтилэр

Баатаҕай оскуолатын үөрэнээччилэрэ Иэйэхсит ыйын бэлиэтээтилэр.

Ыам ыйын сахаларга сыл бастакы ыйынан бэлиэтииллэрэ. Ол аата сайын саҕаланар, эбэтэр сиргэ Иэйэхсит Айыы Хотун түһэр дииллэрэ. Иэйэхсиппит үтүө тыына киһиэхэ киирдэҕинэ, киһи айылҕаны кытта ыкса дьүөрэлэһэр, ситимнэһэр, Айыы санааланар. Иэйэхсит түстэҕинэ уйгу - быйаҥ үөскүүр. Бу кэмтэн айылҕа уһуктан, от - мас көҕөрөн, чэчирээн, сир - дойду киэркэйэн барар кэмэ буолар.
Иэйэхсит сүрүн туома салама ыйааһына буолар. Бу ыйга алгыс этэн Иэйэхсити түһэрэллэр. Кини үтүө тыына киһиэхэ киирдэҕинэ, киһи кутун - сүрүн харыстанар, арчыланар уонна Айыы санааланар. Бу ыйга Айыы киһитэ Иэйэхситин алгыһын толорон, салгын кутун сөпкө салайынар, Ийэ кутун ис кыаҕын туһанан, Буор кутун бөҕөргөтөр. Иэйэхсит үтүө тыына киһиэхэ киирдэҕинэ, киһи күлүгүн харыстыыр, Айыы санааланар, айылҕатын кытта тыыннаах ситимин өссө бөҕөргөтөр, күүһүдэр кыахтанар.
Баатаҕай оскуолатыгар ый аайы сахалыы ыйдары бэлиэтээн үөрэнээччилэргэ, учууталларга уонна төрөппүттэргэ, ыйдар сиэрдэрин - туомнарын, билгэлэрин, алгыстарын, суолталарын билиһиннэрэр буолбуппут син балай эмэ буолла. Ый аайы хас биирдии кылаас, кылаастарын салайааччыларын кытта эрдэттэн толкуйдаан, бэлэмнэнэн олус тэрээһиннээхтик ыытар буолуохтарыттан сахалыы эйгэҕэ, өйгө-санааҕа тардыһар буоллубут.
Иэйэхсиппит ыйын онус кылаас үөрэнээччилэрэ, кылаастарын салайааччыларын кытта иилээн - саҕалаан, тэрийэн ыыттылар. Бу сайыны көрсөр ыйыбытын бэлиэтээн, сарсыардаттан сахалыы таҥастаах үөрэнээччилэри, учууталлары уонна ыалдьыттары хомуһуннаах хомус тыаһынан дьүрүһүтэн, саламааттаах
алаадьынан көрүстүбүт, алгыс тылларынан санааларын өрө көтөҕөн, буруо таһааран ис туруктарын бөҕөргөттүбүт.
Ийэ тылбытын өрө тутааччы үөрэнээччилэрбит ыам ыйын билгэлэрин кытта билиһиннэрдилэр, сахалыы оонньуу арааһын оонньотон, минньигэс астаах сандалы остуолга ыҥыран барыбытын үөртүлэр.Салгыы билгэлэри ырыттыбыт. Бу күн ыам ыйа сэтинньини батыһарын биллибит, ону тэҥэ маннык билгэлэр баалларын сэнээрдибит: Дьөгүөрэйэп күнэ ыам ыйын 6 күнүгэр буолар эбит. Бу күн халаан, үрэх уута киирэр, эрдэлээбит кус кэлэр. Ону тэҥэ бу күн тымныйдаҕына, хатааһыннаах буолар дииллэрэ биһиги өбүгэлэрбит. Салгыы 7 чыыһылаҕа туруйалар, онтон 8 чыыһылаҕа ырыаһыт чыычаахтар кэлэр күннэрэ эбиттэр. Ыам ыйын 12 күнүгэр хаһыҥ түһүөн сөп, 13 чыыһылаҕа киэһэлик ичигэс, уу - чуумпу, онтон сулустаах түүн буоллаҕына, ардаҕа суох сайын буолар, 15 чыыһылаҕа уу оҕуһа мөҥүрүүр, чөкчөҥө кэлэр дииллэр. Онтон ыам ыйын 19
күнүгэр бастакы сиик түһэр, 22 чыыһылаҕа Сааскы Ньукуолун күнэ үүнэр. Бу күн сайын саҕаланар уонна хаас үөһэнэн аастаҕына - уулаах саас буолар, хатыҥ уута элбэх буоллаҕына, ардахтаах сайын кэлэр. Ыам ыйын 26 күнүгэр Лөкүөрүйэ кунэ саҕаланар. Бу күн хоҥурах кумаара түһэр, 28 чыыһылаҕа сылаас күн буоллаҕына, сайыны быһа сылаас буолар. Ый туолуута, сайылыкка көһүү саҕаланар. Өскөтүн тыаллаах буоллаҕына сайына ардахтаах буолар дииллэр эбит. Онтон ооҕуй ситимэ элбэхтик көттөҕүнэ сайына кураан буолар.
Өйдөөҥ, аны тымныы сайыҥҥа көтөр уйатын саас тиит күннээх өттүгэр, онтон ичигэс сайыҥҥа күлүк өттүгэр туттар дииллэр. Уһун курааҥҥа көтөрдөр уйаларын саас уу чугаһыгар тутталлар. Ити курдук, Иэйэхсит Айыы Хотун билгэлэрин кэтээн көрөн элбэҕи билиэххэ сөп.
Бу күн биһиги оскуолабыт тэрээһинигэр ыалдьыттаатылар Улуустааҕы үөрэх салалтатын исписэлиистэрэ
Коколова Мария, Васильевна, Бурнашева Татьяна Андреевна, Коколова Мария Иннокентьевна. Кинилэр биһиги оҕолорбутун кытта тэбис - тэҥҥэ сахалыы тыыннаах үҥкүүлэри үҥкүүлээтилэр, оонньуулары оонньоотулар, курэхтэри көрдүлэр. Сандалы остуолбутун көрөн наһаа сөхтүлэр.
Маннык сахалыы ыытыллар тэрээһиннэрбитигэр саха тыына, дьылҕата барыта арыллан көстөр диэххэ сөп. Төрөөбүт тылбыт - биһиги сыаната биллибэт барҕа баайбыт буоларын өйдүүбүт. Онон сахалыы тыыннаах тэрээһиннэрбит төрөөбүт тылбытын билэргэ, чинчийэргэ, үөрэтэргэ аналлаахтарын хас биирдиибит өйдүөх тустаахпыт.
Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ көһө сылдьар үтүө үгэстэрбитин умнумуохайын!
Түмүкпэр, махтаныа этим тиһигин быспакка сонунтан сонун тэрээһиннэри тэрийэр, саҥа сүүрээннэрдээх эдэр, эрчимнээх уһуйааччыларбытыгар Айаана Еремеевна Куприяноваҕа, Александра Дмитриевна Чириковаҕа, Василиса Николаевна Рязанскаяҕа, "Бастакылар хамсааһыннара", "Күн оҕолоро " түмсүүлэр актыбыыстарыгар, онус кылаас үөрэнээччилэригэр, кинилэр салайаччыларыгар Хальвинская Наталия Васильевнаҕа, Екатерина Михайловна Сыромятниковаҕа уонна төрөппүттэригэр.
Бар дьонум, кыбыстыбаҥ, сахалыы санараргытыттан, ыллыыргытыттан - туойаргытыттан! Таптааҥ төрөөбүт төрүт тылгытын, ытыктааҥ сахабыт култууратын, сайыннарыҥ сахабыт тылын!


Стручкова А.Н., Баатаҕай
14.05.26 сыл.